ΡΣΤ ροπή στροφή τροπή
Λίγα λόγια για τα σύμβολα της ροπής στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία:
Torque
The Moment of a force
Ιδέες για γνωριμία με την έννοια της ροπής:
Με το γαλλικό κλειδί γιατί είναι ευκολότερη η στροφή μιας βίδας;
Γιατί ο λιγνός σηκώνει τον χοντρό στην τραμπάλα;
Γιατί μεταφέρουμε το σώμα μας πίσω για να νικήσουμε στην τραμπάλα;
Γιατί οι πόρτες στο εργαστήριο φυσικών επιστημών έχουν μπάρες πανικού;
Όπως και οι πόρτες στα νοσοκομεία απαιτούν μεγαλύτερη ροπή για να ανοιγοκλείσουν;
Ορισμός της ροπής στο σχολικό βιβλίο
Ροπή της δύναμης
Η ροπή έχει τη διεύθυνση του άξονα περιστροφής και η φορά της δίνεται από τον κανόνα
του δεξιού χεριού. Μονάδα ροπής είναι το
Μοχλοβραχίονας σύνθετη λέξη που αποτελείται από την λέξη “μοχλός” και την λέξη “βραχίονας”
Ο σπουδαίος αρχαίος Έλληνας Φυσικός, Μαθηµατικός και Μηχανικός Αρχιµήδης ο Συρακούσιος (287-212 π.Χ.): Δῶς μοι πᾶ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω
Δως μου μέρος/(πού) να σταθώ (μοχλοβραχίονα) κι ως και τη γη μπορώ να κινήσω /(και τότε θα μπορούσα ακόμη και την Γη να κινήσω)
Βραχίονας: το ανώτερο τμήμα του χεριού, από τον ώμο μέχρι τον αγκώνα.
Ροπή δύναμης
διεύθυνση κάθετη στο επίπεδο που ορίζεται από τη δύναμη και το σημείο
Η πραγματικότητα;
Η ροπή μιας δύναμης F ως προς σημείο Ο ορίζεται από τη διανυσματικη σχέση
όπου
Το μέτρο της ροπής που προκύπτει από τον ορισμό αυτό είναι
όπου
Μέθοδοι Υπολογισµού της Ροπής ∆ύναµης ως προς Σηµείο
1η Μέθοδος
Σχεδιάζουµε τα διανύσµατα
Υπολογίζουµε το µέτρο της ροπής από τη σχέση
H διεύθυνση της ροπής είναι κάθετη στο επίπεδο των
2η Μέθοδος
Προσδιορίζουµε την απόσταση
Προσδιορίζουµε το πρόσηµο της αλγεβρικής τιµής της ροπής όπως στην 1η µέθοδο.
3η Μέθοδος
Προσδιορίζουµε τo µέτρο
Προσδιορίζουµε το πρόσηµο της αλγεβρικής τιµής της ροπής όπως στην 1η µέθοδο.
Θεώρηµα των Ροπών
Η ροπή της συνισταµένης δύο (ή περισσότερων) δυνάµεων µε κοινό σηµείο εφαρµογής ισούται µε το άθροισµα των ροπών των δυνάµεων
Το θεώρηµα ισχύει και στη γενικότερη περίπτωση που οι δυνάµεις δεν έχουν κοινό σηµείο εφαρµογής, αλλά οι φορείς τους τέµνονται στο ίδιο σηµείο. Σε αυτή την περίπτωση οι δυνάµεις ονοµάζονται συντρέχουσες. ∆υνάµεις µε κοινό σηµείο εφαρµογής αποτελούν ειδική περίπτωση συντρεχουσών δυνάµεων.
Το θεώρηµα ισχύει για παράλληλες δυνάµεις όταν έχουν τον ίδιο φορέα (είναι συγγραµµικές). ∆εν ισχύει γενικά για παράλληλες δυνάµεις µε διαφορετικούς φορείς (ζεύγος δυνάµεων).
Απόδειξη
Θεωρούμε τις ροπές των δυνάμεων
Η ως προς
Η ως προς Α ροπή της συνισταμένης
Αν είναι
Από τις παραπάνω σχέσεις προκύπτει ότι
Ζεύγος δυνάμεων
H παραπάνω εικόνα απεικονίζει το τιµόνι ενός πλοίου. Ο άξονας περιστροφής του τιµονιού
είναι κάθετος στο επίπεδο της σελίδας, και διέρχεται από το κέντρο του τιµονιού.
Σε δύο αντιδιαµετρικά σηµεία του τιµονιού εφαρµόζονται οι αντίθετες δυνάµεις
Το σύστηµα δύο αντίθετων δυνάµεων, που εφαρµόζονται σε διαφορετικά σηµεία ενός σώµατος, ονοµάζεται ζεύγος δυνάµεων.
Η συνισταµένη των δυνάµεων
Άρα, το ζεύγος δυνάµεων δεν µεταβάλλει τη µεταφορική ταχύτητα του τιµονιού.
Κάθε µία από τις δυνάµεις εξασκεί ροπή, η οποία τείνει να περιστρέψει αριστερόστροφα το
τιµόνι ή αντίθετα από την φορά των δεικτών του ρολογιού. Οι αλγεβρικές τιµές των
ροπών των δύο δυνάµεων ως προς το
όπου
Το µέγεθος
Υπολογίσαµε τη ροπή του ζεύγους ως προς το σηµείο
Άρα ένα ζεύγος δυνάµεων δεν προκαλεί µεταφορική κίνηση αλλά µπορεί να προκαλέσει περιστροφή
ενός σώµατος. Το µέτρο της συνολικής ροπής του ζεύγους δυνάµεων ισούται µε το γινόμενο του
μέτρου
1ος Νόμος του Νεύτωνα
Ήρθε η ώρα να τροποποιήσουμε τον πρώτο νόμο του Νεύτωνα, διατυπώνοντάς τον γενικά για το στερεό σώμα.
Ένα στερεό σώμα διατηρεί την κινητική του κατάσταση την μεταφορική ή την περιστροφική όταν σε αυτό δεν ασκούνται δυνάμεις (αν ασκούνται η συνισταμένη τους πρέπει να είναι μηδέν) και ροπές ως προς οποιοδήποτε σημείο (εξαιρείται η περίπωση της ροπής ζεύγους δυνάμεων).
Θα λέμε ότι ένα στερεό σώμα ισσορροπεί ακίνητο ή δεν περιστρέφεται όταν η ταχύτητα του κέντρου μάζας του ή η γωνιακή ταχύτητα ως προς οποιοδήποτε σημείο του είναι μηδέν.
θα λέμε ότι ένα στερεό σώμα ισσορροπεί κινούμενο ή περιστρεφόμενο όταν έχει σταθερή ταχύτητα το κέντρο μάζας του ή περιστρέφετται με σταθερή γωνιακή ταχύτητα ως προς οποιοδήποτε σημείο του.
Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ισχύει:
Για το τέλος της παρουσίασης θα αναφερθεί μια πολύ χρήσιμη ιδιότητα.
Για να ισσορροπεί ένα στερεό σώμα στο οποίο ασκούνται τρεις ομοεπίππεδες μη παράλληλες δυνάμεις, οι φορείς των δυνάμεων πρέπει να διέρχονται από το ίδιο σημείο. Εάν δεν ισχύει αυτό το άθροισµα των τριών ροπών δεν μηδενίζεται.
Στο προηγούμενο σχήμα απεικονίζεται ένα στερεό σώμα στο οποίο ασκούνται τρεις ομοεπίππεδες μη παράλληλες δυνάμεις. Για να ισσορροπεί το στερεό θα πρέπει να ισχύουν:
Επίσης θα πρέπει το άθροισμα των ροπών των δυνάμεων να μηδενίζεται για οποιοδήποτε σημείο.
Έστω ότι οι φορείς των δυνάμεων